أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
389
قانون ( فارسى )
مىرساند و در نتيجه اوهام و خيالات بر بيمار چيره مىشوند ، و بر قلب تأثير مىگذارد و غش كردن ببار آورد . و بالاخره از آسيبديدگى مغز و قلب و حجاب باهم ، نفس از كار مىافتد . اگر مادهء بلغمى در خون باشد ؛ احساس سنگينى بيشتر است ولى روىآورها سبكترند . اگر خلط صفرايى با خون باشد ، روىآورها شديد اما سالمترند . اگر سبب خفگى زهدان آب پشت است كه در زهدان حبس و فاسد شده است ، قبل از هر چيز حالت نفس كشيدن به هم مىخورد و نتايج روىآورها بسيار وخيمتر از حالت خفگى زهدان است كه سببش حبس شدن خون حيض در زهدان باشد ؛ ولى كليهء عوارض جانبى در حالت خفگى زهدان از بند آمدن آب پشت آشكار نمىشوند . اكثرا رخ داده كه ماما بر زهدان متشنج دست زده و غلغلكش داده و آرزوى جماع را در بيمار برانگيخته است ؛ بيمار آب پشت پرمايه بيرون داده و آسوده است . همچنين ممكن است بدون دست بازى ماما ، خود زن بتواند آب پشت را بيرون دهد كه حتما مىآسايد . - حالا ببينيم فرق ميان خفگى زهدان و حالت صرع چيست ؟ 1 - در خفگى زهدان مادهء بدجنس بيمارىزا از زهدان و زهار بالا مىروند كه در صرع چنين نيست . 2 - در خفگى زهدان عقل به كلى و براى هميشه از دست نمىرود و تنها وقتى كه بيمارى شدت مىگيرد عقل مختل مىشود . اگر بيمار خفگى زهدان ، در حال نوبت خفگى از جا برخيزد و به هوش آيد اكثر رويدادهايى را كه بر سرش آمده است درست بازگو مىكند . مگر اينكه حالاتى را فراموش كند كه بسيار بغرنج و ترسناك بوده است ؛ كه در صرع چنين نيست . كسى كه به نوبت شديد صرع مبتلا مىشود كه ناشى از مغز است ، كف از دهانش نمىريزد و اگر كف بريزد حالتش سبك مىشود و فورا تسكين يابد و ديگر نياز به معالجه ندارد . بگذار ببينيم فرق بين بيمارى خفگى زهدان و سكته چيست ؟ - در بيمارى خفگى زهدان اكثرا نيروى حاسه به كلى از كار نمىافتد و بيمار خرخر سينه ندارد ، كه در سكته چنين نيست . - پس فرق ميان خفگى زهدان و بيمارى ليثرغيس ( مرگ دروغين ) چيست ؟ - در بيمارى ليثرغيس ، نه تب هست نه نبض پروموجى . و درد از سر شروع مىكند . در خفگى زهدان رخساره رنگ برنگ مىشود ، امّا در ليثرغيس رنگ چهره در يك حالت مىماند . علاج اگر تشخيص دادى كه خفگى زهدان ناشى از بند آمدن و حبس شدن خون در زهدان است و از اثر رطوبت لزج جمع شده در زهدان نيست و اگر بيمار به شدّت رنگ نباخته و به سپيدرنگى غير طبيعى زياد نرسيده است ، قبل از هر چيز شاهرگ دست را بزن و بعدا خون از رگ صافن بگير ! امّا در هر حالتى كه باشد ، بايد روشهاى ريزش دادن حيض را استعمال كنى . كه در اين ميان برداشتنىهاى تندمزاج غلغلك دهندهء دهانهء زهدان ويژگى دارند . مانند : گرمدانه ، فلفل و شيرهء گياه